(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Mahabharata - कर्णपर्व


॥ श्रीः ॥
8.31. अध्यायः 031
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
कर्णस्य रणप्रयाणकाले दुर्निमित्तप्रादुर्भावः॥ 1 ॥ कर्णेनात्मश्लाघनपूर्वकं पार्थवधे प्रतिज्ञाते तदसहमानेन शल्येनार्जुनप्रशंसनपूर्वकं कर्णोपालम्भः॥ 2 ॥


Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

सञ्जय उवाच। 8-31-0x(4914)(56378)
दृष्ट्वा कर्णं महावीर्यं युयुत्सं समवस्थितम्।
चुक्रुशुः कुरवः सर्वे हृष्टरूपाः समन्ततः॥ 8-31-1(56379)
ततो दुन्दुभिनिर्घोषैर्भेरीणां निनदेन च।
कोणशब्दैश्च विविधैर्गर्जितैश्च तरस्विनाम्।
निर्ययुस्तावकाः सर्वे मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्॥ 8-31-2(56380)
प्रयाते तु ततः कर्णे रथेषु मदितेषु च।
चचाल च मही सर्वा ररास च सुविस्वरम्॥ 8-31-3(56381)
निःसरन्तो व्यदृश्यन्त सूर्यात्सप्त महाग्रहाः॥ 8-31-4(56382)
उल्कापाताश्च सञ्जज्ञुर्दिग्दाहाश्चैव दारुणाः।
तथाऽशन्यश्च सम्पेतुर्ववुर्वाताश्च भैरवाः॥ 8-31-5(56383)
मृगपक्षिगणाश्चैव पृतनां बहुशस्तव।
अपसव्यं तदा चक्रुर्वेदयन्तो महाभयम्॥ 8-31-6(56384)
प्रस्थितस्य च कर्णस्य निपेतुस्तुरगा भुवि।
अस्थिवर्षं च पतितमन्तरिक्षाद्भयानकम्॥ 8-31-7(56385)
जज्वलुश्चैव शस्त्राणि ध्वजाश्चैव चकम्पिरे।
अश्रूणि च व्यमुञ्चन्त वाहनानि विशाम्पते॥ 8-31-8(56386)
एते चान्ये च बहव उत्पातास्तत्र मारिष।
समुत्पेतुर्विनाशाय कौरवाणां सुदारुणाः॥ 8-31-9(56387)
न च तान्गणयामासुः सर्वे दैवेन मोहिताः।
प्रस्थितं सूतपुत्रं च जयेत्सूचुर्नराधिपाः॥ 8-31-10(56388)
`शल्येन सहितं दृष्ट्वा कर्णमाहवशोभिनम्'।
निर्जितान्पाण्डवांश्चैव मेनिरे तत्र कौरवाः॥ 8-31-11(56389)
ततो रथस्थः परवीरहन्ता
भीष्मद्रोणवतिवीर्यौ समीक्ष्य।
समुज्ज्वलन्भास्करपावकाभो
वैकर्तनोऽसौ रथकुञ्जरो वृषा॥ 8-31-12(56390)
अलं मनुष्यस्य सुखाय वर्तितुं
तथाहि युद्वे निहतः परैर्गुरुः॥ 8-31-20(56398)
हुताशनादित्यसमानतेजसं
पराक्रमे विष्णुपुरन्दरोपमम्॥
नये ब-हस्पत्युशनःसमं सदा
न चैनमस्त्रं तदुपास्त दुःसहम्॥ 8-31-21(56399)
सम्प्राक्रुष्टे रुदितस्त्रीकुमारे
पराभूते पौरुषे धार्तराष्ट्रे।
कृत्यं मया नाद्य जानामि शल्य
प्रयाहि तस्माद्द्विषतामनीकम्॥ 8-31-22(56400)
स यत्र राजा पाण्डवः सत्यसन्धो
व्यवस्थितो भीमसेनार्जुनौ च।
स वासुदेवः सात्यकिः सृञ्जयाश्च
यमौ च कस्तान्विषहेन्मदन्यः॥ 8-31-23(56401)
तस्मात्क्षिप्रं मद्रपते प्रयाहि
रणे पाञ्चालान्पाण्डवान्सृञ्जयांश्च।
तान्वा हनिष्यामि समेत्य सङ्ख्ये
यास्यामि वा द्रोणमुखो यमाय॥ 8-31-24(56402)
न त्वेवाहं न गमिष्यामि मध्ये
तेषां शूराणामिति शल्याद्य विद्वि।
मित्रद्रोहो मर्षणीयो न मेऽयं
त्यक्त्वा प्राणाननुयास्यामि द्रोणम्॥ 8-31-25(56403)
प्राज्ञस्य मूढस्य च जीवितान्ते
नास्ति प्रमोक्षोऽन्तकसन्निभस्य।
अतो विद्वन्नभियोत्स्यामि पार्थं
दिष्टं न शक्यं व्यतिवर्तितुं वै॥ 8-31-26(56404)
कल्याणवृत्तः सततं हि राजा
वैचित्रवीर्यस्य सुतो ममासीत्।
तस्यार्थसिद्व्यर्थमहं त्यजामि
प्रियान्भोगान्दुस्त्यजं जीवितं च॥ 8-31-27(56405)
वैयाघ्रचर्माणमकूजनाक्षं
हैमं त्रिकोशं रजतत्रिवेणुम्।
रथप्रबर्हं तुरगप्रबार्है--
र्युक्तं प्रादान्मह्यमिमं हि रामः॥ 8-31-28(56406)
धनूंषि चित्राणि निरीक्ष्य शल्य
ध्वजान्गदाः सायकांश्चोग्ररूपान्।
असिं च दीप्तं परमायुधं च
शङ्खं च शुभ्रं स्वनवन्तमुग्रम्॥ 8-31-29(56407)
पताकिनं वज्रनिपातनिः स्वनं
सिताश्वयुक्तं शुभतूणशोभितम्।
इमं समास्थाय रथर्षभं रणे
दृढं हनिष्याम्यहमर्जुनं बलात्॥ 8-31-30(56408)
तं चेन्मृत्युः सर्वहरोऽभिरक्षे--
त्सदाऽप्रमत्तः समरे पाण्डुपुत्रम्।
तं वा हनिष्यामि रणे समेत्य
यास्यामि वा द्रोणमुखो यमाय॥ 8-31-31(56409)
यमवरुणकुबेरवासवा वा
यदि युगपत्सगणा महाहवे।
जुगुपुरिह समेत्य फल्गुनं
किमु बहुना सह तैर्जयामि तम्॥ 8-31-32(56410)
सञ्जय उवाच। 8-31-33x(4915)
इति रणरभसस्य कत्थत--
स्तदुपनिशम्य वचः स मद्रराट्।
अवहसदवमन्य वीर्यवान्
प्रतिषिषिधे च जगाद चोत्तरम्॥ 8-31-33(56411)
शल्य उवाच। 8-31-34x(4916)
विरम विरम कर्ण कत्थना--
दतिरभसोऽप्यतिवाचमुक्तवान्।
क्व च हि नरवरो धनञ्जयः
क्व पुनरिह त्वमहो नराधमः॥ 8-31-34(56412)
यदुसदनमुपेन्द्रपालितं
त्रिदिवमिवामरराजरक्षितम्।
प्रसभमतिविलोड्य को हरे--
त्पुरुषवरावरजामृतेऽर्जुनात्॥ 8-31-35(56413)
त्रिभुवनसृजमीश्वरेश्वरं
क इह पुमान्भवमाह्वयेद्युधि।
मृगवधकलहे ऋतेऽर्जुनात्
सुरपतिवीर्यसमप्रभावतः॥ 8-31-36(56414)
असुरसुरमहोरगान्नरान्
गरुडपिशाचसयक्षराक्षसान्।
इषुभिरजयदग्निगौरवात्
स्वभिलषितं च हविर्ददौ जयः॥ 8-31-37(56415)
स्मरसि ननु यदा परैर्हृतः
सहधृतराष्ट्रसुतो विमोक्षितः।
अधिरथज नरोत्तमैर्युतान्
कुरुषु बहून्विनिहत्य तानरीन्॥ 8-31-38(56416)
प्रथममपि पलायिते त्वयि
प्रियकलहा धृतराष्ट्रसूनवः।
स्मरसि ननु यदा प्रमोचिताः
खचरगणानवजित्य पाण्डवैः॥ 8-31-39(56417)
समुदितबलवाहनाः पुनः
पुरुषवरेण जिताः स्थ गोग्रहे।
सगुरुगुरुसुताः सभीष्मकाः
किमु न जितः स तदा त्वयाऽर्जुनः॥ 8-31-40(56418)
इदमपरमुपस्थितं पुन--
स्तव निधनाय सुयुद्वमद्य वै।
यदि न रिपुभयात्पलायसे
समरगतोऽद्य हतोऽसि सूतज॥ 8-31-41(56419)
सञ्जय उवाच। 8-31-42x(4917)
इति बहुपरुषं प्रभाषति
प्रमनसि मद्रपतौ रिपुस्तवम्।
भृशमभिरुषितः सरन्तपः
कुरुपृतनापतिराह मद्रपम्॥ 8-31-42(56420)
कर्ण उवाच। 8-31-43x(4918)
भवतु भवतु किं विकत्थसे
ननु मर्म तस्य हि युद्धमुद्यतम्।
यदि स जयति मामिहाहवे
तत इदमस्तु सुकत्थितं तव॥ 8-31-43(56421)
सञ्जय उवाच। 8-31-44x(4919)
एवमस्त्विति मद्रेश उक्त्वा नोत्तरमुक्तवान्।
याहि शल्येति चाप्येनं कंर्णः प्राह युयुत्सया॥ 8-31-44(56422)
स रथः प्रययौ शत्रून्निघ्नतः शल्यसारथिः।
निघ्नन्नमित्रान्समरे तमोघ्नः सविता यथा॥ 8-31-45(56423)
ततः प्रायात्प्रीतिमान्वै रथेन
वैयाघ्रेण श्वेतयुजाऽथ कर्णः।
स चालोक्य ध्वजिनीं पाण्डवानां
धनञ्जयं त्वरया पर्यपृच्छत्॥ ॥ 8-31-46(56424)

इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि एकत्रिंशोऽध्यायः॥ 31 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-31-2 तरस्विनामश्वादीनाम्॥ 8-31-3 ररास शब्दं चकार॥ 8-31-4 निःसरन्तो युद्धार्थमिति शेषः। सूर्यात्सूर्यमारभ्य। सूर्यादयोऽन्योन्यं युध्यन्तीत्यर्थः॥ 8-31-12 भीष्मद्रोणौ अतिक्रान्तं वीर्यं ययोस्तावतिवीर्यौ समीक्ष्य स्वकृत्यमालोच्य जगादेत्युत्तरेणान्वयः॥ 8-31-16 8-31-18 आतुरान् आसन्नमृत्यून्॥ 8-31-19 भावxxxxxमाति निश्चयम्॥ 8-31-20 अस्त्रादीनि मनुष्यस्य सुखायxxxxxxगिति सम्बन्धः॥ 8-31-21 उपास्त उपातिष्ठत। त्रातुमिxxxxxx अस्त्रादि॥ 8-31-25 तेषां भीष्मादीनां मध्ये न गमिष्यामीति न अपितु गमिष्याम्येवेत्यर्थः। सङ्ग्रामात्पलायने हि मित्रस्य दुर्योधनस्य द्रोहः कृतः स्यात्तच्चासह्यम्॥ 8-31-26 जीवितान्ते आयुषः समाप्तौ प्रमोक्षो मृत्युनिवर्तनम्॥ 8-31-28 वैयाघ्रचर्माणं व्याघ्रचर्मपरिवृतम्॥ 8-31-33 रणरभसस्य रणोत्कटस्य॥ 8-31-34 अतिरभसोऽपि त्वं अतिवाचं स्वसामर्थ्यादधिकाम्॥ 8-31-35 पुरुषवरस्य कृष्णस्यावरजां कनीयसीं सुभद्राम्॥ 8-31-39 खचरगणान् गन्धर्वान्॥ 8-31-46 श्वेतयुजा श्वेताश्वयुजा॥ 8-31-31 एकत्रिंशोऽध्यायः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.